به گزارش شهرآرانیوز، جنگها فقط با موشک و تانک روایت نمیشوند؛ گاهی واقعیترین تصویر از یک درگیری را میتوان در جملههایی دید که سیاستمداران، کارشناسان و تحلیلگران درباره آن میگویند. در سیوهشتمین روز جنگ «رمضان»، مجموعهای از اظهارنظرها در سراسر جهان منتشر شد که نهتنها از شدت تنشها، بلکه از شکافهای عمیق سیاسی و فکری درباره این جنگ حکایت دارد. از انتقادهای تند در داخل آمریکا گرفته تا تحلیلهای ژئوپلیتیکی درباره آینده نظم جهانی، این نقلقولها تصویری از جنگی ارائه میدهند که پیامدهای آن بسیار فراتر از میدان نبرد است. در ادامه، مروری بر مهمترین نقلقولهای روز سیوهشتم جنگ؛ از سیاستمداران و مقامات رسمی گرفته تا تحلیلگران و کارشناسان بینالمللی.
شاید مهمترین ویژگی روز سیوهشتم جنگ، حجم بیسابقه انتقادها از داخل آمریکا بود. بسیاری از سیاستمداران و قانونگذاران آمریکایی به صراحت از نحوه مدیریت جنگ انتقاد کردند. مارجری تیلور گرین، نماینده سابق کنگره آمریکا، در واکنشی تند نوشت: «تنگه هرمز بسته شده، چون آمریکا و اسرائیل یک جنگ بیدلیل علیه ایران شروع کردند؛ بر اساس همان دروغهای هستهای که دهههاست تکرار میکنند.» او سپس پرسشی طعنهآمیز مطرح کرد: «میدانید چه کسی سلاح هستهای دارد؟ اسرائیل.»
رئیس جمهور رد داده است
دان بییِر، نماینده دموکرات کنگره، نیز با اشاره به پیامهای جنجالی رئیسجمهور آمریکا نوشت: «مثل بقیه، من هم مجبور شدم بررسی کنم ببینم واقعی است یا نه. متأسفانه واقعی است. رئیسجمهور در روز عید پاک رد داده و زیرساختهای غیرنظامی را تهدید میکند.» چاک شومر، رهبر دموکراتهای سنای آمریکا، حتی صریحتر سخن گفت: «در حالی که مردم برای جشن عید پاک به کلیسا میروند، رئیسجمهور ایالات متحده در شبکههای اجتماعی مانند یک دیوانه مهارگسیخته هذیان میگوید.» سناتور اد مارکی نیز به موضوع تنگه هرمز اشاره کرد و گفت: «یک توییت بیپروا و پر از الفاظ رکیک که تهدید به جنایت جنگی میکند، تنگه هرمز را باز نخواهد کرد. تنها چیزی که این کار را میکند مذاکره با ایران است.»
از اجرای دستورات جنگی خودداری کنید
در همین حال، برخی سیاستمداران حتی خواستار برکناری رئیسجمهور شدند. ملانی استنسبری، نماینده کنگره، در پیامی نوشت: «باید فوراً برای برکناری او اقدام شود.» یاسمین انصاری، نماینده ایرانیالاصل کنگره، نیز نوشت: «رئیسجمهور ایالات متحده یک دیوانه و یک تهدید امنیت ملی برای کشور ما و باقی جهان است.» سناتور جف مرکلی نیز تهدید به حمله به زیرساختهای غیرنظامی ایران را «سخنان یک فرد ناامید و غیراخلاقی» دانست و خطاب به فرماندهان نظامی آمریکا گفت: «شما از نظر قانونی موظفید از اجرای دستوراتی که جنایت جنگی محسوب میشود، خودداری کنید.»
در خارج از آمریکا نیز بسیاری از سیاستمداران نسبت به ادامه جنگ ابراز نگرانی کردند. پت ویشارت، نماینده پارلمان بریتانیا، در واکنش به تهدید حمله به زیرساختها نوشت: «این کار کاملاً جنونآمیز است. بریتانیا باید به متحدان اروپایی خود بپیوندد و هیچ ارتباطی با دیوانگی ترامپ نداشته باشد.» اد دیوی، دیگر نماینده پارلمان بریتانیا، نیز گفت: «هدید به جنایات جنگی نشانه قدرت نیست؛ نشانه ضعف است.» نخستوزیر مالزی نیز موضعی آشکار اتخاذ کرد و اعلام کرد: «این کشور در جنگ آمریکا و اسرائیل در منطقه، حامی ایران است.» در اروپا، نخستوزیر ایتالیا هشدار داد که بحران انرژی در این کشور «نتیجه ملموس جنگ آمریکا علیه ایران» است. از سوی دیگر، نخستوزیر ژاپن اعلام کرد توکیو در تلاش است برای کاهش تنشها تماسهای سطح بالایی با ایران برقرار کند. در جبهه دیگر، الکساندر لوکاشنکو رئیسجمهور بلاروس گفت: «آمریکا آسیبپذیری خود را در ایران نشان داده است.» او همچنین افزود: «ایران کشوری قدرتمند با سنتهای بزرگ است و خطرناکترین مسئله برای آمریکا این است که آسیبپذیری خود را نشان داده است.»
در میان کارشناسان و تحلیلگران نیز دیدگاههای قابل توجهی مطرح شد. جفری ساکس، اقتصاددان شناختهشده آمریکایی، درباره وضعیت سیاسی آمریکا گفت: «ترامپ یک روانپریش است. او کسی نیست که اطلاعات را جمعآوری و منطقی پردازش کند.» استیون بشلوس، روزنامهنگار و مورخ آمریکایی، نیز نوشت: «او فردی بهشدت ناپایدار است که نباید حتی نزدیک اهرمهای قدرت باشد.»
ماری ترامپ، روانشناس و برادرزاده رئیسجمهور آمریکا، نیز نکته دیگری را مطرح کرد: «مسئله فقط این نیست که او چنین پیامی داده؛ مسئله این است که هیچکس نتوانست جلویش را بگیرد.» در همین حال، آنتونی اسکاراموچی، مدیر سابق ارتباطات کاخ سفید، گفت: «در چنین نقطهای بنیانگذاران آمریکا معتقد بودند باید یک فرد دیوانه از مقام اجرایی برکنار شود.» کیت اولبرمن، مجری شبکه MSNBC نیز اظهار داشت: «ما فوراً به یک رئیسجمهور جدید نیاز داریم، زیرا این یکی کنترل ذهنی خود را از دست داده است.»
به چالش کشیدن پترودلار
در حوزه ژئوپلیتیک، برخی تحلیلها فراتر از نقدهای سیاسی رفتند و به تغییرات احتمالی در نظم جهانی اشاره کردند. شاناکا آنسلم پررا، کارشناس مسائل مالی و ژئوپلیتیک، معتقد است درگیری در تنگه هرمز در واقع نبردی بر سر نظام مالی جهان است. به گفته او: «پترودلار نه با یک بیانیه سیاسی، بلکه با یک ایست بازرسی در تنگه هرمز به چالش کشیده شده است.» او توضیح میدهد که سیستم پترودلار که از دهه ۱۹۷۰ اقتصاد جهانی را شکل داده، اکنون با تهدیدی جدی مواجه شده است؛ زیرا نفتی که از این منطقه عبور میکند ممکن است به ارزهایی غیر از دلار معامله شود. در همین راستا، رابرت پیپ، استاد دانشگاه شیکاگو، در تحلیلی نوشت: «قطب چهارم قدرت جهانی به سرعت در حال ظهور است؛ ایران.» او معتقد است قدرت جدید ایران نه از اقتصاد یا ارتش آن، بلکه از کنترل بر مهمترین گلوگاه انرژی جهان یعنی تنگه هرمز ناشی میشود.
لاپوشانی واضح آمریکا
در حوزه امنیتی نیز دیدگاههای قابل توجهی مطرح شد. لری جانسون، افسر سابق سازمان سیا، درباره عملیات نجات یک خلبان آمریکایی گفت: «دستکم شش نظامی آمریکا در سقوط هواپیمای C‑۱۳۰ کشته شدند، اما این موضوع در حال لاپوشانی است.» او افزود: «برای نجات یک نفر، ممکن است در نهایت شش تا دوازده نفر کشته شده باشند.» پاتریشیا مارینز، تحلیلگر نظامی، نیز درباره روایت رسمی این عملیات گفت: «او دروغ میگوید و صحبتهایش با روایت عملیات نجات کاملاً در تضاد است.»
در ایران نیز مقامات رسمی و تحلیلگران به تهدیدها و تحولات جنگ واکنش نشان دادند. سخنگوی وزارت خارجه ایران تأکید کرد: «ایرانیان در دفاع از کشورشان مقهور ضربالاجلها نمیشوند.» او همچنین گفت: «ملت ما ۴۸ سال است که با اولتیماتوم مواجه است.» عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز هشدار داد: «پیامدهای چنین وضعیتی محدود به ایران و منطقه نخواهد بود، بلکه تأثیرات مخربی بر انرژی و اقتصاد جهان خواهد داشت.» سازمان انرژی اتمی ایران نیز حمله به تأسیسات آب سنگین را «جنایتی آشکار علیه علم، سلامت و پیشرفت بشریت» توصیف کرد.
در داخل اسرائیل نیز برخی صداهای انتقادی شنیده شد. یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون این رژیم، اعلام کرد: «نتانیاهو در تحقق تمامی اهداف جنگ شکست خورده است.» باراک سری، تحلیلگر اسرائیلی، نیز گفت: «نتانیاهو امیدوار بود جنگ علیه ایران برای او عفو قضایی و پیروزی سیاسی به همراه بیاورد، اما چنین اتفاقی در حال رخ دادن نیست.» در همین حال، دنی سیترینوویچ، مقام سابق اطلاعاتی اسرائیل، هشدار داد: «این تصور که ایران به آتشبس موقت تن میدهد، یک سوءبرداشت اساسی است.»